Het is namelijk weer zomer. Zomer in Frankrijk betekent, behalve lekker bijkomen op zonnige stranden, zoiets als ‘reken maar niet dat je veel geregeld krijgt’. Niemand verbaast zich erover, iedereen bereidt zich erop voor. Mijn inbox stroomt vol met mailtjes van services op de faculteit met de mededeling dat ze sluiten voor een maand, met ‘vakantie’ als geaccepteerd excuus. Hoewel ik mogelijk niet meer helemaal objectief ben in mijn herinneringen t.a.v. Nl, heb ik ’t idee dat de meeste dingen daar wel gewoon door gaan, eventueel op halve kracht.
Ook veel privé-zaken, bijvoorbeeld horeca en kleine bedrijfjes of winkels, sluiten voor een maand of zelfs heel juli en augustus, zoals ik gisteren las op een papiertje dat op het rolluik van een bakker was geplakt. Vooral als je een terras in centrum Parijs hebt, lijkt me dat een goed voorbeeld van kostenderving. Maar goed; zelf weten!
Los daarvan vind ik winkels vaak ook gewoon vies (ook supermarkten, ook van het kaliber AH, hebben niet hetzelfde gevoel voor schoon en netjes als in NL) en slordig. Blijkbaar is ‘de Fransman’ hier minder gevoelig voor, want winkeliers maken maar weinig gebruik van visueel aantrekkelijke zaken om de klant gunstig te stemmen. Vriendelijkheid richting de klant om deze te paaien lijkt ook niet hun prioriteit te zijn …
Ook interessant in dat verband: toen hier een HEMA geopend werd, noemde ik in mijn promo-praatjes ook hoe soepel ze zijn t.a.v. dingen terugbrengen mét geld terug als je niet tevreden bent. De reactie van mijn collega’s was dat dat in Frankrijk echt niet zo zou zijn, dat dat bij geen enkele winkel kan. Het staat in grote letters vermeld op de muur achter de kassa, dus ik vermoed dat HEMA die filosofie ook in Frankrijk wil vasthouden. Het moet blijken of de Fransen snappen dat HEMA het ook écht meent, als dit niet in hun verwachtingspatroon past.
Ik heb het al vaker gehad over overheidsinstellingen, en ik neem voor het gemak de postkantoren erbij. Mensen denken niet met je mee, doen alleen waar ze echt niet onder uit lijken te kunnen komen, maar sturen je graag verder naar het volgende loket, of de volgende afspraak. Lange rijen, langzame bediening, want alles wordt eerst op een papiertje ingevuld en vervolgens met 2-vinger-typsysteem ingevoerd in de computer. Misschien denk je ‘hoeveel heb je nou te maken gehad met overheidsinstellingen’. Inderdaad; op zich had het mee kunnen vallen, maar aangezien de dingen zijn zoals ze zijn, moet je regelmatig terugkomen als je iets wilt regelen … zie daar de ervaring die zich opstapelt..!
Nog meer niet klant-gericht denken in het postkantoor: een brief naar de VS posten tot 20 gram kost 87 cent. De volgende categorie kost 1.85. Dat betekent: 2 x 87 cent PLUS 1 cent! Dat is niet handig! En ik had meer onhandige voorbeelden kunnen geven. Als je vraagt of ze handige bijplakzegels hebben, stellen ze voor dat je gewoon wat meer plakt. Maar dat soort praktijken ga ik natuurlijk niet stelselmatig extra sponsoren!
Laatst nam ik de metro richting Charles de Gaulle INTERNATIONAL airport. Omroepberichten (in dit geval het relevante bericht dat de metro niet door zou rijden totaan het vliegveld) werden alleen in het Frans omgeroepen ...
Het blijft me verbazen dat zoveel mensen hier niet lijken te snappen dat als je iets meer moeite doet, je makkelijk iemand kunt helpen, en dat dat een prettig gevoel van voldoening geeft. Dat een iets actievere houding niet alleen de klant tevreden stelt, maar jezelf ook beter doet voelen.
Een heel duidelijk voorbeeld van wat ik probeer te zeggen merkte ik op toen ik van Parijs naar Bristol vloog (waarvoor mijn oprechte excuses aan Moeder Natuur, vooral omdat het helemaal niet de meest praktische, goedkope of snelle route bleek). Op het vliegveld in Parijs waren alle vliegveldmedewerkers van neutraal tot nors gestemd. Douanebeambten keken slechts op van mijn paspoort om te kijken of de juiste persoon het overhandigd had, en een ‘bonjour’ in antwoord op mijn groet bleek teveel gevraagd. Aan de andere kant van de douane was het verschil in beleid niet te negeren: iedereen groet vriendelijk en maakt een praatje of grapje als de tijd en de procedure het toe staat.
Vroeger heb ik me wel gestoord aan de ‘lege, nietszeggende beleefdheid’ in Engeland en de VS, maar ik begin het steeds meer te waarderen (sinds ik in Frankrijk woon …). Of ze het nou met heel hun hart menen of niet, een beetje actieve vriendelijkheid creëert een fijnere sfeer, tegenwoordig geen overbodige luxe op vliegvelden. Bovendien lokken de vriendelijke medewerkers ook prettiger reacties uit, dus ik denk dat ze met een beter gevoel naar huis gaan dan norse medewerkers die niet proberen er het beste van te maken.
Op de terugweg zag ik precies hetzelfde, in omgekeerde volgorde. Op grond van wat ik heb geobserveerd in de bijna 3 jaar dat ik nu in Parijs woon, durf ik te zeggen dat het een algemeen cultuurverschil is. Mijn conclusie is dat de Fransen hierin iets belangrijks missen, namelijk dat je werk, interacties, je leven gewoon wat leuker wordt als je er iets meer energie in stopt. Helaas moet ik zeggen dat écht vriendelijke en actief meedenkende behandeling in winkels of instanties in Parijs me opvallen, en de neutrale of passieve en negatieve steeds minder.
Die passieve, niet actief hulpvaardige houding valt me ook op in individuele gevallen, bijvoorbeeld bij collega’s. Ze willen je wel helpen als je erom vraagt, maar ze zullen hun hulp niet zo snel aanbieden als ik geneigd ben te doen. Ik denk dat dit te verklaren is uit het feit dat men zich hier minder met elkaar bemoeit, dat het niet als beleefd wordt gezien om je in andermans zaken te mengen. Daar is wat voor te zeggen, maar onder collega’s vind ik dat toch jammer. Een grappig voorbeeld vind ik dat iedereen na de lunch alleen zijn eigen bordje af wast. Ik lunch meestal niet mee, en eet bovendien mijn brood rechtstreek uit de zak, dus gebruik geen bord en heb dus geen afwas. Maar toen we een keer samen taart hadden gegeten, ging ik afwassen en zei ik tegen iedereen die een rij vormde ‘oh zet je bordje maar neer, ik doe het wel’. Nou, dat vonden ze toch bijzonder; ik werd door iedereen specifiek bedankt en zelfs aan ’t eind van de dag nog een keer door mijn bazin! Hoe vreemd ik het vind dat ze allemaal zeep op ’t sponsje doen, 1 bord, 1 mes, 1 vork inzepen en afspoelen en ’t sponsje weer uitspoelen, om het dan door te geven aan de volgende zodat die de procedure kan herhalen, zo vreemd is voor hen de gedachte dat je dat toch even voor je collega doet. Dat snap ik dan weer niet.
Het is maar een klein voorbeeld, maar het past in een breder beeld dat ik van de Fransen heb gevormd. Zoals gezegd komt dit mogelijk voort uit hun gewoonte om zich minder met elkaar te bemoeien, omdat dit niet beleefd is in de Franse cultuur. Ik merk dat ik liever wat meer interactie met de mensen om me heen heb, zowel t.a.v. hoeveel je elkaar mag vragen uit interesse, als t.a.v. hoeveel je je met elkaar mag bemoeien (mits positief, hulpvaardig). Ik moet erbij zeggen dat ik niet goed kan inschatten of deze sociale passiviteit iets algemeen Frans is, of specifiek voor de individualistische context van een grote, drukke stad als Parijs. Maar het feit dat ik eigenlijk geen echte Parijzenaren ken, duwt mijn vermoeden wel in een bepaalde richting.
De oplettende lezer heeft het al een tijdje door: dit is niet mijn lievelingscultuur. Tegelijkertijd herinner me dat ik in NL ook niet overal tevreden over was, dus ik ben heel benieuwd hoe ik dat t.z.t. weer ga ervaren!
Als voorbeeld van dat ze hier niet zo gevoelig zijn voor uiterlijk vertoon (of gewoon netheid) twee foto's van een theater. Ziet er best leuk uit, toch?
Maar dit zag ik ook:
